Merhabalar! Framar ekibi bu yazıda Koruma ve Güvenlik Görevlisi devlet memuru mu hakkında merak edilenleri toparladı.
Koruma ve Güvenlik Görevlisi Devlet Memuru mu?
Geçmişe baktığımızda kamu güvenliğinin yalnızca kolluk kuvvetlerinden ibaret olmadığını, devlet kurumlarının gelişmesiyle birlikte farklı görev ve sorumlulukların da ortaya çıktığını görürüz. Bugün bir kamu binasında, üniversitede veya hastanede görev yapan koruma ve güvenlik görevlilerinin statüsünü anlamak için de bu tarihsel gelişimi bilmek önemlidir. Peki, koruma ve güvenlik görevlisi devlet memuru mu? Bu sorunun cevabı, görev yapılan kurumun yapısına ve personelin hangi mevzuata göre çalıştırıldığına bağlıdır.
Koruma ve Güvenlik Görevlisinin Tarihsel Gelişimi
Osmanlı Döneminde Kamu Güvenliği Anlayışı
Osmanlı Devleti’nde kamu düzeninin sağlanması, farklı idari ve kolluk birimlerinin sorumluluğundaydı. Yeniçeriler, asesler ve zaptiye teşkilatı gibi yapılar, dönemin güvenlik ihtiyaçlarına cevap veriyordu.
Bu dönemde günümüzdeki anlamıyla koruma ve güvenlik görevlisi kadrosu bulunmuyordu. Ancak devlet binalarının, sarayların, önemli kişilerin ve kamusal alanların korunması, güvenlik hizmetlerinin tarihsel temelini oluşturuyordu.
tarihsel değerlendirmeler, Osmanlı’da güvenlik hizmetlerinin zaman içerisinde merkezî yönetimin kontrolüne daha fazla girdiğini göstermektedir.
Tanzimat Dönemi ve Modern Kolluk Yapısının Oluşması
1839 Tanzimat Fermanı sonrasında devlet yönetiminde önemli değişiklikler yaşandı. Kamu düzeni, idari denetim ve güvenlik hizmetleri daha sistematik bir yapıya kavuşmaya başladı.
1845 yılında polis teşkilatının kurulması, modern güvenlik anlayışının gelişmesinde önemli bir dönüm noktası oldu.
Cumhuriyet Döneminde Kamu Personeli ve Güvenlik Hizmetleri
1923 Sonrası Devlet Teşkilatının Yeniden Yapılanması
Cumhuriyet’in ilanından sonra kamu kurumlarının örgütlenmesi ve devlet personelinin çalışma koşulları yeniden düzenlendi.
1930 tarihli 1580 sayılı Belediye Kanunu ve 1934 tarihli 2559 sayılı Polis Vazife ve Salahiyet Kanunu, kamu düzeninin sağlanmasında kurumsal yapının gelişmesine katkıda bulundu.
Bu dönemde güvenlik hizmetleri ağırlıklı olarak polis, jandarma ve ilgili kamu birimleri üzerinden yürütülüyordu. Bugünkü koruma ve güvenlik görevlisi kadrolarının hukuki yapısı ise daha sonraki yıllarda şekillendi.
1965: Devlet Memurluğunda Önemli Dönüm Noktası
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 1965 yılında kabul edilmesi, kamu personel sisteminin temel taşlarından biri oldu.
Kanun, devlet memurlarının haklarını, yükümlülüklerini, sınıflarını ve çalışma koşullarını düzenledi.
Ancak kamu kurumlarında çalışan herkesin otomatik olarak devlet memuru sayılması mümkün değildir. İşte koruma ve güvenlik görevlilerinin statüsünü değerlendirirken bu ayrım önem kazanır.
Koruma ve Güvenlik Görevlisi Devlet Memuru Sayılır mı?
657 Sayılı Kanuna Göre Çalışanlar
Koruma ve güvenlik görevlisi, bir kamu kurumunda 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu kapsamında memur kadrosuna atanmışsa devlet memurudur.
Bu kişiler genellikle:
– Kamu kurumlarının güvenliğini sağlar.
– Bina ve tesislerin giriş çıkışlarını kontrol eder.
– Yetkileri kapsamında güvenlik tedbirleri uygular.
– Kamu hizmetlerinin güvenli ortamda yürütülmesine katkıda bulunur.
– Görev yaptıkları kurumun belirlediği çalışma düzenine uyar.
Bu personelin özlük hakları, izinleri, disiplin hükümleri ve diğer çalışma koşulları ilgili mevzuata göre belirlenir.
Sürekli İşçi Statüsünde Çalışanlar
Kamu kurumlarında görev yapan bütün koruma ve güvenlik görevlileri memur değildir.
Bazı personel, 4857 sayılı İş Kanunu kapsamında sürekli işçi olarak istihdam edilir. Bu kişiler kamu kurumunda çalışsalar bile hukuken devlet memuru değil, kamu işçisi statüsündedir.
Dolayısıyla aynı hastanede, üniversitede veya bakanlık binasında çalışan iki güvenlik görevlisinin hukuki statüsü farklı olabilir.
2004 Sonrası Özel Güvenlik Sisteminin Gelişmesi
5188 Sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun
2004 yılında kabul edilen 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun, Türkiye’deki özel güvenlik sektörünün hukuki temelini oluşturdu.
Bu düzenlemeyle özel güvenlik hizmetlerinin yürütülmesi, özel güvenlik görevlilerinin yetkileri ve çalışma esasları belirginleşti.
Özellikle kamu kurumları ve özel sektör kuruluşlarında özel güvenlik personelinin istihdamı yaygınlaştı.
Ancak 5188 sayılı Kanun kapsamında özel güvenlik kimlik kartına sahip olmak, kişiye devlet memuru statüsü kazandırmaz.
Kamu Kurumlarında Özel Güvenlik Personeli
Günümüzde kamu kurumlarında üç farklı çalışma biçimiyle karşılaşılabilir:
1. Memur: 657 sayılı Kanuna tabi kadrolu devlet memuru.
2. Sürekli işçi: 4857 sayılı İş Kanunu kapsamında çalışan personel.
3. Hizmet alımı kapsamında görev yapan personel: İlgili mevzuat ve sözleşmeler çerçevesinde özel güvenlik hizmeti sunan çalışan.
Bu nedenle koruma ve güvenlik görevlisinin devlet memuru olup olmadığı, yalnızca unvanına bakılarak anlaşılamaz.
Tarihsel Perspektiften Kamu Güvenliği ve Toplumsal Dönüşüm
Güvenlik Anlayışının Değişmesi
Tarih boyunca devletlerin güvenlik anlayışı, toplumsal ihtiyaçlarla birlikte değişmiştir. Osmanlı dönemindeki geleneksel güvenlik yapılanmasından Cumhuriyet’in modern kamu personeli sistemine, oradan da özel güvenlik sektörünün gelişmesine uzanan süreç bunun açık bir örneğidir.
Tarihçi Eric Hobsbawm’ın toplumsal dönüşümlere ilişkin çalışmaları, kurumların değişimini yalnızca idari kararlarla değil, ekonomik ve toplumsal koşullarla birlikte değerlendirmek gerektiğini hatırlatır.
Geçmiş ile Günümüz Arasındaki Paralellikler
Geçmişte devletin önemli binalarını korumak için oluşturulan güvenlik yapıları, bugün modern kamu kurumlarında farklı personel modelleriyle devam etmektedir.
Ancak değişmeyen temel unsur, kamu hizmetlerinin güvenli bir ortamda yürütülmesi ihtiyacıdır.
Burada önemli bir soru ortaya çıkar: Aynı işi yapan iki güvenlik görevlisinin farklı hukuki statülerde çalışması, çalışma koşulları ve özlük hakları açısından nasıl sonuçlar doğurur?
Bu soru, kamu personel sistemindeki eşitlik ve çalışma hayatındaki adalet tartışmalarının da bir parçasıdır.
Koruma ve Güvenlik Görevlisinin Memur Olup Olmadığı Nasıl Öğrenilir?
Bir kişinin devlet memuru olup olmadığını anlamak için şu bilgilere bakılmalıdır:
– Atama belgesinde hangi kadro veya pozisyonun belirtildiği,
– 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’na tabi olup olmadığı,
– İşçi kadrosunda çalışıp çalışmadığı,
– SGK hizmet kayıtlarında yer alan çalışma statüsü,
– Kurumun personel istihdamına ilişkin resmi açıklamaları.
Özellikle kamu kurumlarında çalışanların yalnızca görev unvanına bakarak memur olduğu sonucuna varılmamalıdır.
Sonuç: Koruma ve Güvenlik Görevlisi Devlet Memuru mu?
Koruma ve güvenlik görevlisi, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu kapsamında memur kadrosunda çalışıyorsa devlet memurudur. Ancak aynı unvanla görev yapan kişiler sürekli işçi veya başka bir istihdam modeli kapsamında çalışıyorsa devlet memuru sayılmaz.
Bu ayrımın tarihsel arka planı, Türkiye’de kamu yönetiminin ve güvenlik hizmetlerinin geçirdiği dönüşümle yakından ilişkilidir.
Geçmişten bugüne değişen personel sistemleri, güvenlik hizmetlerinin farklı yöntemlerle yürütülmesini sağlamıştır. Buna rağmen güvenli bir kamu ortamı oluşturma amacı varlığını korumaktadır.
Sonuç olarak, koruma ve güvenlik görevlisi olmayı düşünenlerin yalnızca görev tanımını değil, başvuracakları ilanın personel statüsünü de dikkatle incelemesi gerekir. Çünkü devlet kurumunda çalışmak ile devlet memuru olmak aynı anlama gelmez.